راهنمای سفر به استان بوشهر

این استان جنوبی کشورمان در حاشیه ی خلیج نیلگون فارس قرار دارد و جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی متعددی دارد.

استان بوشهر، پایتخت انرژی ایران، در قسمت جنوبی کشور و در حاشیه ی خلیج فارس قرار گرفته است. هفدهمین استان بزرگ کشورمان به دلیل قرار گرفتن در ساحل استراتژیک خلیج فارس، صادرات و واردات دریایی، صنعت صیادی، وجود ذخایر نفت و گاز، کشاورزی و نخل داری و وجود نیروگاه هسته ای از اهمیت راهبردی و اقتصادی ویژه ای برخوردار است.

مرکز این استان شبه جزیره ی بوشهر است که از شمال، غرب و جنوب به خلیج فارس محدود شده است. بوشهر، تنگستان، جم، دشتستان، دشتی، دیر، دیلم، عسلویه، کنگان و گناوه ده شهرستان این استان جنوبی کشورمان هستند.

مبارزه مردم تنگستان علیه نیروهای خارجی از مهم ترین شاخص های تاریخی این استان در صد سال اخیر است.

• مرکز: بوشهر
• مساحت: ۲۲.۷۴۲ کیلومتر مربع
• جمعیت: ۱.۰۳۲.۹۴۹ نفر
• تعداد شهرستان: ۱۰

آب و هوای استان

استان بوشهر آب و هوایی گرم و مرطوب دارد و میانگین دمای سالانه ی آن حدود ۲۴ درجه ی سانتیگراد است. در فصل بهار و در هنگام نوروز آب و هوای اکثر مناطق، گرم و مرطوب است اما می توانید به خنکی نسیم بهاری امیدوار باشید. در گرم ترین روزهای سال دمای هوای ۵۰ درجه ی سانتیگراد برای این استان ثبت شده است.

هتل و مهمانسرا

هتل جهانگردی دلوار بوشهراز هتل های معروف و قدیمی بوشهر استکه علاوه بر داشتن امکانات مناسب قیمت مناسبی هم دارد. یک سوئیت بزرگ دو خوابه در مهمانسرای دلوار حدود شبی ۳۲۰.۰۰۰ تومان هزینه دارد. البته هتل های ارزان تری مثل هتل یکستاره ی ماهان یا هتل سعدی هم در بوشهر وجود دارند که می توانید با هزینه ای کمتری در آن ها اقامت داشته باشید.

در ادامه ی مقاله شهرستان های استان و جاذبه های گردشگری آن ها را به صورت مختصر مرور خواهیم کرد.

شهرستان بوشهر

شهرستان بوشهر به مرکزیت بندر شبه جزیره ای بوشهر جمعیتی حدود ۱۹۵.۰۰۰ نفر دارد واز شمال به شهرستان گناوه، از شرق به شهرستان دشتستان، از جنوب به شهرستان تنگستان و از غرب به خلیج فارس منتهی می شود. این بندر در ارتفاع ۱۸ متری از سطح دریا قرار دارد.

جاذبه های گردشگری

آب انبار قوام

ساختمان <<آب انبار قوام>> در محوطه باری در غرب شهربوشهر قرار گرفته است. پیشینه ی این بنا به صد و پنجاه سال پیش بازمی گردد. اسکلت اصلی و طاق آن ازسنگ هایرسوبی خیلی مقاوم ساخته شده و به وسیله چهارطاق پوشیده شده است. ۲ متر از آب انبار خارج از زمین و ۲/۶۰متر آن درون زمین قرار گرفته است. داخل آب انبار با پوشش ساروجبسیار مقاوم ساخته شده و در نمای خارجی آنپنجره هاییبه ابعاد ۹۰ در ۱۲۰ سانتیمتر وجود دارد که با فاصله ی معینی از یکدیگر قرار گرفته اند. در حال حاضر از این آب انبار به عنوان رستوران سنتی استفاده می شود.

موزه ی دریانوردی و عمارت کلاه فرنگی

موزه ی دریانوردی خلیج فارس در محله ی بهمنی شهر بوشهر قرار دارد. عمارت کلاه فرنگی و ساختمانکنسولگری دو بنای موجود در این مجموعه هستند. عمارت موجود در این موزه مربوط به دوره ی قاجار است که در سال ۱۸۵۸ میلادی به عنوان مقر کنسولگری دولت انگلیس بنا شده بود. بیش از ۴۰ قطعه ادوات و تسلیحات جنگی متعلق به ادوار مختلف در این موزه نگهداری می شود که کشتی قدیمی پرسپولیس از برجسته ترین آن ها است.

عمارت گلشن

عمارت گلشن در منتهی الیه شمال شهر بوشهر، پشت ادارهبندردر خیابان ساحلی واقع شده است. فاصله آن تادریافقط ۱۰ متر است. این عمارت تاریخی در یکی از محله های قدیمی بوشهر به ناممحله بهبهانیقرار گرفته که اطراف آن ساختمان های بافت قدیم وجود دارد. واقع شدن این بنا در کنارساحلباعث وزیدن نسیم دریا و باد شمال به داخل ساختمان می شود. قدمت این بنا به ۱۷۰ سال پیش می رسد. بنای عمارت متعلق به دوره یقاجاریه و نوع معماری آن میلانی است که در نوع خود منحصر به فرد است.

گورستان شغاب

در اینقبرستان که در جنوب شهر بوشهر قرار دارد، اسکلت اموات در داخل خمره های بزرگ و کوچک نخودی رنگ مدفون شده و روی برخی از خمره ها نوشته ای نقش بسته است. براساس باورهای دین زرتشت، جسدها را در داخل صخره های سنگی، خمره یا تابوت هایی از جنس سنگ و سفال می گذاشتند تا خاک آلوده نشود. گورستان شغاب مربوط به دوره ی عیلامی ها است.

مدرسه ی گلستان

ساختمان اصلی این مدرسه مربوط به دوره ی قاجار است و حدود ۲۰۰ سال قدمت دارد. این مدرسه از قدیمی ترین بناهای بافت قدیم بندر بوشهر بوده و توسط انگلیسی ها ساخته شده است. این بنا در زمان انگلیسی ها محل حکمرانی شیخ نصر بود و پس از آن هم به اداره ی پست و تلگراف تغییر کاربری داد، سپس در سال ۱۳۲۲ تصمیم گرفته شد که این ساختمان به مدرسه ای به نام گلستان واگذار شود.

درب چوبی این مکان از جنس ساج است و ۵.۳ متر ارتفاع و ۴ متر عرض دارد. مصالح به کار رفته در ساخت بنا هم سنگ های مرجانی و ملاط گچ است و در پوشش سقف از چوب صندل و بوریا استفاده شده است.

پارک جنگلی چاه کوتاه

پارک جنگلی چاه کوتاه در فاصله ی ۵۰ کیلومتری شمال شرقی بوشهر و در روستای چاه کوتاه واقع شده است. این پارک جنگلی ۴۰ سال قدمت دارد و زیستگاه گونه های گیاهی مناطق کویری و حاره ای است و گونه های مختلفی از پرندگان ساحلی درآن زندگی می کنند.

بافت تاریخی بوشهر

بافت تاریخی بوشهر شامل چهار محله ی بهبهانی، دهدشتی، کوتی و شنبدی است که در دل شهر بوشهر قرار گرفته است. وسعت این بافت حدود ۳۸ هکتار است و از منحصر به فردترین و زیباترین بافت های مسکونی ایران به حساب می آید.

قدمت بافت تاریخی بوشهر به دوره ی حکومت نادر شاه افشار برمی گردد. بافت تاریخی بوشهر دارای بناهایی زیبا شامل عمارت ها، کنسولگری کشورهای مختلف، مساجد، کلیسا، بازار قدیمی و کوچه هایی زیبا است و معماری آن هر بازدیدکننده ای را مجذوب خود می کند.

منطقه ی حفاظت شده ی حله

این منطقه در سواحل خلیج فارس در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال شرقی بندر بوشهر است. مساحت آن ۴۲۶۰۰ هکتار است که حدود نیمی از آن تالابی است و آب آن از تالابرود حلهتامین می شود. این تالاب در سال ۱۳۴۳ بر اثر طغیان رودخانه تشکیل شده است. گیاهان آبزی متعددی در این تالاب وجود دارد که زیستگاه پرندگان آبزی و کنار آبزی مختلفی هستند. این منطقه زیستگاه جانداران بسیاری مثل شغال، گرگ، روباه، درنا، فلامینگو، حواصیل و انواع اردک و جانوران دیگر است.

عمارت کازرونی، بازار ماهی فروشان، عمارت امیریه، عمارت تنگستانی و عمارت ملک از دیگر جاذبه های شهر بوشهر هستند.

شهرستان دیر

شهرستان دیر به مرکزیت شهر دیر از شمال به شهرستان های دشتی و تنگستان و از طرف مشرق به شهرستان هایگنگانو جم و از ناحیه جنوب و غرب به خلیج فارس منتهی می شود.

جاذبه های گردشگری

گنبد نمکی جاشَک

گنبد نمکی جاشک یا کوه نمک ناحیه ای وسیع و مرتفع از شمال غرب کوه جاشک در منتهی الیه جنوبی رشته کوه زاگرس است. این اثر طبیعی حد فاصل شهرستان دیر و دشتی واقع شده و یکی از بزرگ ترین، فعال ترین و زیباترین گنبدهای نمکی ایران و خاورمیانه است. از مهم ترین خصوصیات بارز و متفاوت کوه نمکی جاشک می توان به نوع نمک های این کوه نمکی، آبشارها، بلورها و گنبدها و غارهای منحصر به فرد آن اشاره کرد.

منطقه ی حفاظت شده ی مُند

منطقه ی مند با مساحت ۴۶۴۰۰ هکتار، منطقه ای جلگه ای و کویری است که دربخش بردخوناز توابع شهرستان دیر در ۱۳۰ کیلومتری جنوب بوشهر واقع شده و یکی از زیستگاه های مهمآهودراستان بوشهراست. اجتماعات کوچکی از جنگل های حرا نیز در این منطقه وجود دارد. مند از نظر زیست جانوری و پوشش گیاهی بسیار متنوع و زیبا است.

شهرستان دشتستان

شهرستان دشتستان به مرکزیت شهر برازجان در شرق استان بوشهر قرار دارد و از جنوب به شهرستان دشتی، از مغرب به شهرستان بوشهر و تنگستان از شمال غرب به شهرستان گناوه و از مشرق و شمال شرق به استان فارس منتهی می شود.

جاذبه های گردشگری

دژ برازجان

این بنای معتبر و مستحکم که به کاروانسرای مشیرالملک برازجان بزرگ هم معروف است، در مقابل میدان اصلی شهر برازجان قراردارد. پیشینه ی این بنا به دوره ی قاجاریه می رسد و در سال ۱۲۵۰ خورشیدی به دست حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک شیرازی، از نیکوکاران وقت شیراز، و با هزینه ای معادل چهل هزار تومان ساخته شد. دژ برازجان ۴ برج دارد و از ۶۸ اتاق تشکیل شده است. معماری این بنا توسط حاج محمد شیرازی انجام شده است.

گور دختر

گور دخترآرامگاهی سنگی از دوره ی هخامنشیاناست که در تنگ ارم شهرستان دشتستانقرار دارد. این بنا به سبک آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد ساخته شده اما اندازه ا ی کوچک تر دارد. اطلاعات دقیقی از گور دختر در دست نیست اما آ ن را به کوروش کوچک،چیش پیش،آتوسا،ماندانا یا خواهرکوروش بزرگ نسبت داده اند.

غار چهل خانه

غار چهل خانه در ارتفاعات کوهی مشرف به رودخانه ی شاپور و در بخش سعدآباد دشتستان قرار دارد. روی این کوه تعدادی اتاق شبیه به غارهای صخره ای و حجاری شده دیده می شود که مجموعه ای بسیار زیبا را تشکیل می دهند. اتاق های <<غار چهل خانه>> ابعاد داخلی گوناگونی دارند. این مجموعه به دلیل جنس سنگ کوه و همچنین به خاطر عوامل طبیعی مثل سیل دچار تخریب شده است. ورودی این دخمه به شکل ذوزنقه بوده و در داخل آن طاقچه هایی در اشکال مختلف تعبیه شده است.

کاخ کوروش

کاخ کوروش دشتستان در شهر برازجان قرار دارد و در سال ۱۳۵۰ به وسیلهٔ هیأت باستان شناسی ایران حفاری شده است. با توجه به شیوه های معماری و استفاده از سنگ سیاه و سفید زمان احداث آن احتمالاً به دوره یکوروش هخامنشی بازمی گردد.

شهرستان کنگان

مرکز شهرستان کنگان، بندر کنگان است. این شهرستان از شرق و شمال شرق به شهرستان جم، شمال غرب به شهرستان دیر، جنوب به شهرستان عسلویه و از غرب به خلیج فارس منتهی می شود.

جاذبه های گردشگری کنگان

آبگیر دره ی لیر سیراف

آبگیر دره ی لیر سیراف اثری تاریخی مربوط به سده های اولیه ی دوران تاریخی پس از اسلام است و در شهر بندر طاهری واقع شده است.

بندر سیراف

شهر باستانی سیراف در شهرستان کنگانو به فاصله ۲۶۰ کیلومتری شهر بوشهر واقع شده است. سیراف یکی از آثار تاریخی و ازنقاط دیدنی استان بوشهر است.

این شهر از قدیمی ترین بنادر ایران است و معماری خاص آن شباهت زیادی به معماری روستای ماسوله در شمال ایران دارد. براساس یافته ها، این بندر زمانی بیش از ۳۰۰ هزار نفر جمعیت داشته و پیروان ادیان و مذاهب مختلف و همچنین مردم اقوام گوناگون در آنجا زندگی می کردند. گورستان های بازمانده از پیروان ادیان مختلف گواهی بر این مطلب هستند.

عمارت شیخ جبار نصوری

عمارت شیخ جبار نصوری در شهر تاریخی سیراف از شهرهای شهرستان کنگان قرار دارد. این عمارت در واقع قلعه ای متعلق به خاندان نصوری است که روی تپه ای بلند و مشرف به دریا بنا شده است. قلعه دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی و یک شاه نشین است که توسط شیخ جبار دوم پدربزرگ شیخ ناصر نصوری در اوایل دوره قاجاریه ساخته شده است. گچبری های این بنا قدمت ۲۰۰ساله ی آن را تایید می کنند. همچنین هجده تابلو بسیار زیبا از مجالس شاهنامه فردوسی در ایوان غربی قلعه نقش بسته است.

از دیگر جاذبه های این شهرستان می توان کانال های آبی اختر و گور سیبویه را نام برد.

شهرستان تنگستان

شهرستان تنگستان به مرکزیت شهر اهرم از شمال و مشرق به شهرستان دشتستان، از جنوب شرقی به شهرستان دشتی، از شمال غربی به شهرستان بوشهر و از غرب و جنوب غربی به خلیج فارس محدود است.

جاذبه های گردشگری

موزه ی رئیسعلی دلواری

موزه ی شهید رئیسعلی دلواریدر شهردلواراز توابعشهرستان تنگستانواقع شده است. ساختمان این موزه، خانه و محل زندگیرئیسعلی دلواری، مبارز مشروطه خواه و رهبر قیام جنوببوده است. دلوار در فاصله ی ۴۵ کیلومتری شهر بوشهر قرار دارد.

قلعه ی کلات اهرم

این قلعه در شمال <<شهر اهرم>> واقع شده است. قلعه ی کلات اهرم در زمان حمله یانگلستانبه ایران مورد استفاده قرار گرفته و جای اصابتگلوله ی توپبربرجغربی آن هنوز هم باقی مانده است. در زمان جنگ، اسرای انگلیسی هم در همین قلعه نگهداری می شدند. قلعه از چهار برج و بارو و قلعه میانی ساخته شده و تاسیسات خصوصی برای ساکنین در نظر گرفته شده بود. مصالح ساختمان قلعه از خشت خام و گل ساخته شده است.

چشمه ی آب گرم قوچاک

چشمه ی آبگرم قوچارک در شهردِلوار در مسیر جادهبوشهر بهبندرعباسو در ۵ کیلومتری جنوب غربیاهرمقرار دارد. این چشمه از شکافسنگ هایآهک مارنی از زمین خارج می شود. آباین چشمه در ردیف آب هایسولفات،کلیسم، همراه بامنیزیمزیاد وکلرورسدیمولرماست.

شهرستان دشتی

شهرستان دشتی در میانه ی استان بوشهر قرار دارد و مرکز آن شهر خورموج است. این شهرستان از شمال به شهرستان های دشتستان و تنگستان، از غرب به شهرستان تنگستان و خلیج فارس، از جنوب به شهرستان های دیر و جم و از شرق به شهرستان فراشبند فارس محدود می گردد.

جاذبه های گردشگری

نیایشگاه مُند

این اثر تاریخی مربوط به دوره ی اشکانیان است و در فاصله ی ۳۰ کیلومتری خورموج در دامنه ی کوه مند قرار دارد. نیایشگاه مند بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارد و شامل یک آتشکده، شاه نشین و چند اتاق است. اولین ورودی این آتشکده در ارتفاع ۶۰ متری کوه، مشرف به رودخانه ی خشکی است که نیایشگاه در آن بنا شده است.

قلعه ی خورموج

قلعه خورموجیاقلعه محمدخان دشتیدر شهرخورموجواقع شده که امروزه تنها یکی از برج های آن به جا مانده است. این قلعه در قدیم دارای چهار حصار، چهار برج، اندرونی، عمارت مركزی و قراولخانه و اصطبل بوده است. اين اثر كه يكی از نمونه های معماری دوره ی قاجاریه می باشد تزئينات منحصر به فردی دارد و سبک معماری آن سلجوقیو متاثر از سبک قلعه سازی دوره یساسانیاست كه با استفاده از تاق نماها وگچبریدر آرايش ديوارها و درون اتاق ها تزئین شده است.

قلعه ی داراب خان، قلعه ی دختر دلاور ساحلی، آرامگاه صفاانگیز و آرامگاه شاه اسماعیل از دیگر آثار دیدنی این شهرستان هستند.

شهرستان گناوه

شهرستانگناوهبه مرکزیت بندر گناوه مساحتی حدود ۱۸۳۷ کیلومترمربع دارد و در ساحل شمالی خلیج فارس قرار گرفته است. این شهرستان از شمال غربی به شهرستان دیلم، از شمال شرقی به استان فارس، از مشرق به شهرستان دشتستان، از جنوب به شهرستان بوشهر و از مغرب به خلیج فارس منتهی می شود.

جاذبه های گردشگری گناوه

برج خان

تاریخ بنای برج خان که در شهر بندر ریگ قرار دارد به سال ۱۷۷۷ میلادی برمی گردد. سبک معماری این بنا بیت میلانی است. نمونه ی این برج در کشورهای حوزه ی خلیج فارسو ساختمان های بافت قدیم شهر زیاد است. ساختمان برج دارای دو بخش اندرونی و بیرونی بوده و از نوع حیاط مرکزی است که اتاق ها در اطراف و حوض در وسط حیاط قرار دارند. بنای برج دو طبقه است که در هر طبقه دارای دو اتاق به ابعاد ۵ در ۵ متر است و بین آن ها راهرو وجود دارد. جلو اتاق ها یک بالکن وجود دارد که با ۱۴ستوناز نمای رو به رو نگه داشته شده است.

مصالح به کار رفته در ساختمان، سنگ های اسفنجی است که شامل فسیل ها،مرجان، گوش ماهی و صدف های دریایی است.

شهرستان دیلم

شهرستان دیلم به مرکزیت بندر دیلم از شمال به شهرستان بهبهان و بندر ماهشهر (از استان خوزستان) از شرق به استانکهکیلویه و بویر احمد، از جنوب به شهرستان گناوه و از غرب به خلیج فارس محدود شده است. آب و هوای دیلم گرم و مرطوب است. اهالی شهرستان دیلم بهزبان لریصحبت می کنند.

جاذبه های گردشگری

قلعه حصار

قلعه ای تاریخی واقع درروستای حصار در بخش امام حسنشهرستان دیلماست که ۴۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. این قلعه دارای چهاربرجاست که محل نگهبانیتفنگ چیان خارک بوده است. همچنین ۱۵ اتاق و یکحمامهم در این قلعه وجود دارد که حمام آن دارای خزینه بوده و همیشه آب گرم داشته است. پوشش سقف ازبوریاوچوبی بسیار محکم به نامچندلاست که جهت تیرپوش استفاده شده است. اتاق ها از چوبساجبوده و از ملاطی محلی به نام چاری نیز استفاده شده است.

شهرستان جم

مرکز این شهرستان شهر جم است و از شرق و شمال شرقی بهاستان فارس، از جنوب و جنوب غربی بهشهرستان کنگانو از شمال بهشهرستان دشتیو شمال غربی شهرستان دیرمحدود می شود.

این منطقه با قرارگیری در ارتفاع ۷۰۰متری از سطح دریا و در نزدیکی خلیج فارس، آب و هوای مطلوبی برای پرورش گیاهان و درختان فراهم آورده است. اختلاف دمای هوا با کنار ساحل خلیج فارس که در برخی از روزهای سال تا ۱۰درجه سانتیگراد می رسد و همچنین رطوبت ملایم آن، این منطقه را به یکی از خوش آب و هواترین مناطق جنوب ایران تبدیل کرده است.

جاذبه های گردشگری

کوه پَدری

پَدرییاکوه پردیس کوهی در حومه ی شهر جم است که در مسیرسیرافبه سمتجمقرار دارد. در نزدیکی این کوه، مجسمه ی <<جمشید جم>> و <<غار آدم>> وجود دارد که به دلیل فعالیت های شرکت های نفتی و گازی درعسلویهدر معرض خطر قرار دارند.

شایعات زیادی به این کوه نسبت داده شده است. برخی آن را نزدیکترین نقطه ی زمین به خورشید یا پیاده روی در آن را برای سلامتی و درمان بیماری ها مفید می دانند که تمام این ها هیچ پایه ی علمی ندارد.

پیر بی بی بانو، پیر بیراهه آب گرمک، جنگل گلوبردکان ریز (یک جنگل انبوه با رودی نسبتاً دائمی که از میان آن می گذرد و در شمالی ترین قسمت شهر ریز قرار دارد، مناظر زیبای گود لح (چشم اندازهایی زیبا در پشت کوه های بهرباغ و علی آباد)، حمام قاجاریه و روستای بسیار زیبای بابامبارکی جاذبه های دیگر شهرستان جم هستند.

شهرستان عسلویه

مرکز این شهرستان بندر عسلویه است که امروز یکی از مراکز مهم اقتصادی کشور است. عسلویه در همسایگی شهرستان های جم و کنگان قرار دارد و از جنوب به خلیج فارس می رسد.

جاذبه های گردشگری

پارک ملی نای بند

این پارک از دو منطقه ی خشکی و دریایی تشکیل شده که وسعت محدوده ی خشکی آن ۲۲۵۰۰ هکتار می باشد و در ساحل جنوبی خلیج نای بند واقع شده است. این منطقه گونه های جانوری مختلف و بعضاً نادری مثل کل و بز، قوچ و میش و گونه های نادر جبیر و جیرفتی و پلنگ را در بر دارد. در چشم انداز طبیعی این منطقه خورهای متعدد، جنگل های حرا، سواحل ماسه ای و درختان کهنسال انجیر معابد، دشت های مشجر دره های عمیق و صخره ای وجود دارد.

از دیگر جاذبه های شهرستان عسلویه آب انبار بندو، تپه ی کوتی، قلعه ی شیخ کنعانی و آسیاب آبی و سد بندو می باشد. همچنین دیدن پالایشگاه های متعدد در مسیرهای منتهی به این شهرستان به خصوص هنگام شب خالی از لطف نیست.

استان بوشهر به دلیل همجواری با خلیج فارس جزایر متعددی دارد که البته در اکثر جزایر مهم آن محدودیت رفت و آمد وجود دارد و فقط افراد مجاز اجازه ی ورود به آن ها را دارند.